| بررسی رابطه متن و تصویر در کتاب زیستشناسی دوازدهم بر اساس روش ماریا نیکولایوا و کارول اسکات |
| کد مقاله : 1126-5THBIOEC (R1) |
| نویسندگان |
|
اعظم غلامی *، مهسا اکبری ورسنجی، ریحانه بازیار، مرضیه قربانی مهتاش گروه آموزش زیست شناسی دانشکده علوم پایه دانشگاه فرهنگیان تهران |
| چکیده مقاله |
| در فرایند یادگیری علوم زیستی، ارتباط مؤثر میان متن و تصویر، نقشی اساسی در درک مفاهیم پیچیده و تجسم ساختارها و فرایندهای نامرئی دارد. ترکیب هماهنگ این دو عنصر میتواند به تسهیل فهم و ماندگاری دانش در ذهن فراگیران کمک کند.این پژوهش با هدف بررسی نوع و میزان روابط میان متن و تصویر در کتاب زیستشناسی پایه دوازدهم (چاپ ۱۴۰۳) انجام شده است. چهارچوب نظری پژوهش، مبتنی بر چهارچوب ماریا نیکولایوا و کارول اسکات است که پنج نوع رابطه میان متن و تصویر را شامل میشود: قرینهای، مکملی، گسترشی/افزایشی، تقابلی و چند روایتیی. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی بوده و جامعه آماری شامل چهار فصل نخست کتاب زیستشناسی دوازدهم است که بهعنوان بخشهای بنیادین و مفهومی این کتاب شناخته میشوند. در مرحله تحلیل، تصاویر موجود در این فصول بر اساس نوع رابطه با متن طبقهبندی شدند. نتایج نشان داد که روابط گسترشی/افزایشی با ۲۹ مورد بیشترین فراوانی را دارند و پس از آن، روابط مکملی با ۲۱ مورد در جایگاه دوم قرار گرفتند. روابط قرینهای در ۱۱ مورد مشاهده شدند و روابط چندروایتی همجواری تنها در ۲ مورد بهکار رفتهاند. هیچگونه رابطهی تقابلی یا ناسازگاری میان متن و تصویر شناسایی نشد که این امر نشاندهنده هماهنگی مطلوب میان عناصر نوشتاری و تصویری کتاب است. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که تصاویر علمی کتاب زیستشناسی دوازدهم با هدف ارتقای فهم مفاهیم انتزاعی و پیچیده طراحی شدهاند و نقش مؤثری در تسهیل یادگیری دارند. |
| کلیدواژه ها |
| تحلیل محتوای کیفی، رابطه متن و تصویر، زیستشناسی، چهارچوب نیکولایوا و اسکات |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر |