| واکاوی نقش ابزارهای ادبی در تعمیق یادگیری و انگیزش دانشآموزان در درس زیستشناسی |
| کد مقاله : 1095-5THBIOEC (R1) |
| نویسندگان |
|
سمیه آورند * گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889-14665 تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش که از نوع کاربردی و با روش تحلیل محتوای کیفی و کمی است، باهدف واکاوی نظاممند جایگاه ابزارهای ادبی (استعارههای مفهومی، شخصیتبخشی و روایتگری) در کتب درسی زیستشناسی دوره دوم متوسطه انجام شد تا میزان بهرهگیری از ظرفیتهای زبانی برای تسهیل درک مفاهیم پیچیده مشخص شود. جامعه پژوهش شامل متون، اشکال و فعالیتهای کتب زیستشناسی پایههای دهم، یازدهم و دوازدهم (چاپ ۱۴۰۳) بود. ابزار گردآوری دادهها، چکلیست تحلیل محتوا بر اساس مدل «نگاشت شناختی» و مدل «آموزش با آنالوژی» تدوین شد. پایایی تحلیل با استفاده از ضریب توافق بین کدگذاران (فرمول هولستی) ۸۹٪ محاسبه شد. نتایج حاکی از آن است که استعارههای «نظامی» و «مکانیکی» بیشترین فراوانی را در مباحث ایمنیشناسی و فیزیولوژی انسانی دارند. در مقابل، در مباحث ژنتیک مولکولی و بیوشیمی، علیرغم پتانسیل بالای استعارههای «اطلاعاتی»، متن به سمت زبانی صرفاً فنی و خشک متمایل شده است. همچنین، روایتگری تاریخی در کمتر از ۱۵٪ فصول به کار گرفته شده است که نشاندهنده مغفول ماندن ابعاد داستانی علم در تدوین محتواست. از طرفی در این کتب، توزیع نامتوازن ابزارهای ادبی در سطوح مختلف محتوایی را شاهد هستیم؛ بنابراین برای کاهش بار شناختی بیرونی و تعمیق مدلهای ذهنی دانشآموزان، بازنگری در متون درسی با رویکرد «ادبیات علمی» ضروری به نظر میرسد. |
| کلیدواژه ها |
| آموزش زیستشناسی؛ تحلیل محتوا؛ استعاره مفهومی؛ روایتگری علمی، بار شناختی؛ ادبیات در علوم. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |